De verkiezingen van 2017: manmanman…

(Column voor de nieuwsbrief van ProDemos)

Schermafdruk 2017-05-01 12.50.38Het was een opvallend plaatje: de voorzitter van de Tweede Kamer op de foto samen met de informateur. Wat er opvallend aan was? Twee vrouwen in charge! Het kan dus wél, vrouwen in een prominente positie. Valt het dan ook allemaal wel mee met de positie van vrouwen in de politiek? Helaas, er is nog lang geen sprake van een representatieve vertegenwoordiging. Laten we daar in 2017, het jaar waarin het (passief) vrouwenkiesrecht 100 jaar bestaat, eens serieus werk van maken.

Met of zonder stropdas
Krantenpagina’s en televisieschermen werden in verkiezingstijd gedomineerd door de mannen. Alleen Marianne Thieme mocht één keer meedebatteren met de lijsttrekkers. Bij het jeugdjournaaldebat hadden de kinderen de keuze tussen mannen met en mannen zonder stropdas. Een treurig gebrek aan rolmodellen: bij hoeveel meisjes zou een kiem gelegd zijn voor een politieke carrière?

Prominent op twee?
De debatten met de nummers twee van de lijsten bleken een vrouwelijke aangelegenheid. Best prominent toch, de tweede plek? Helaas blijkt dat bij het onderhandelen alleen Kathalijne Buitenweg, de nummer twee van Groen- Links, mee mag doen. Jeanine Hennis, Mona Keijzer en Stientje van Veldhoven, de nummers 2 van VVD, CDA en D66 zijn gepasseerd door een man. Zo prominent waren ze kennelijk ook weer niet.

Kansen in het kabinet
De Tweede Kamer telt minder vrouwen dan in de vorige periode. Campagnes om meer vrouwen gekozen te krijgen, hebben er in ieder geval aan bijgedragen dat drie vrouwen met voorkeur- stemmen gekozen zijn. Anders was de oogst nog magerder geweest. En nu

maar duimen voor een net aantal vrouwen in het kabinet. Minstens de helft, dat zou wel mooi zijn tijdens het eeuwfeest van het vrouwenkiesrecht. Ook is het afwachten wie de politiek leiders worden als er huidige fractie- voorzitters doorschuiven naar het kabinet. Tot nu toe zijn vrouwen op nummer twee steevast gepasseerd voor deze functie…

Waarom niet?
Laten we nu de basis leggen om bij de komende verkiezingen meer vrouwen op de lijsten te krijgen. Bij de gemeente- raadsverkiezingen van volgend jaar, voor de provincies, de Eerste Kamer, waterschappen en Europa in 2019. Het is aan politieke partijen om actiever vrouwelijk talent te scouten en op te leiden. En natuurlijk ook aan vrouwen zelf om te overwegen: politiek actief worden, waarom niet? Wat die mannen kunnen, kan ik ook!De verkiezingen van 2017: manmanman…

Advertenties

100 jaar vrouwenkiesrecht: meer vrouwen in de raad!

(gepubliceerd in Raadsledennieuws)

266px-aletta_jacobs32017: het jaar waarin het vrouwenkiesrecht 100 jaar bestaat én de start van maar liefst drie verkiezingsjaren. Dit jaar is de Tweede Kamer aan de beurt, in 2018 de gemeenteraad en in 2019 het Europees Parlement, Provinciale Staten, de Eerste Kamer en Waterschappen. Er is dus de komende jaren veel politiek talent nodig om al die kandidatenlijsten te bemensen. Niet alleen te bemannen dus.

34 jaar geduld…
Dat vrouwen politiek actief konden worden, was geen vanzelfsprekendheid. Al in 1883 wilde Aletta Jacobs zich kandidaat stellen voor de gemeenteraad van Amsterdam. Ze voldeed tenslotte aan alle eisen die de grondwet daaraan stelde: kiesrecht was er voor alle meerderjarige Nederlanders met een minimaal een bepaald inkomen. Helaas stelde de Hoge Raad haar in het ongelijk, men stelde dat “Nederlander en ingezetenen alleen slaat op de mannen, anders ware dit afzonderlijk vermeld’.
Het zou nog 34 jaar duren voor Jacobs wel gelijk kreeg. Een eeuw geleden kregen vrouwen voor het eerst het recht om zich kandidaat te stellen voor de verkiezingen. Alleen passief kiesrecht dus, zelf stemmen mocht pas na een wetswijziging in 1919.

Schommelen rond 25%
Een eeuw vrouwenkiesrecht blijkt helaas nog niet voldoende te zijn om net zo veel vrouwen als mannen politiek actief te laten zijn. Zeker in de lokale politiek blijft het aantal vrouwen achter. In gemeenteraden schommelt het percentage vrouwen al lang gemiddeld rond de 25%. Een blik op de kandidatenlijsten laat vaak al zien hoe dat komt. Vrouwen stellen zich minder snel kandidaat dan mannen. En als ze raadslid zijn, dan stoppen ze eerder dan mannen. Jammer! Maar hoe komt dat toch?

Wie, ik?
“Daar ben ik toch helemaal niet geschikt voor? Vraag die en die maar, die is veel beter!” Vrouwen onderschatten zichzelf helaas maar al te vaak. Ze willen eerst zeker weten dat ze het kunnen voor ze aan iets beginnen. Daardoor melden ze zichzelf niet zo snel spontaan voor bijvoorbeeld een plek op de kandidatenlijst. Dat geldt in de politiek, maar ook in het bedrijfsleven en aan de tafels van talkshows. Mannen zijn letterlijk meer in beeld. Voorbeeldvrouwen zijn daarom belangrijk: “you can’t be what you can’t see”.

Haantjescultuur
Wat ook niet helpt, is haantjesgedrag. Het lijkt in de politiek meer om het spel te gaan dan om de knikkers. Elkaar vliegen afvangen in de debatten, de andere partijen niets gunnen… Niet bepaald gezellig, maar ook niet bevorderlijk voor de kwaliteit van de besluitvorming. Gelukkig kan dat echt anders. Veel gemeenteraden zijn zich bewust van dit probleem en werken aan een betere vergadercultuur. Om de sfeer te verbeteren én het aanzien van de politiek. Ook mannen hebben daar behoefte aan.

Vergaderen, vergaderen
Het raadswerk kost veel tijd, dat is niet te ontkennen. Naast werk, gezin, mantelzorg is het een flinke aanslag op de agenda. Maar dat betekent niet dat er niets te organiseren is. Veel gemeenteraden zijn al bezig om slimmer te vergaderen en de stroom aan stukken te beperken die raadsleden te verhapstukken krijgen. Stoppen  met vergadermarathons. Meer op werkbezoek en vergaderen op locatie. Meer luisteren naar inwoners en organisaties. Dit maakt het raadswerk leuker. En tijd besteden aan iets waar je blij van wordt, is een stuk minder erg.

Actief werven helpt
Wachten tot vrouwen zich spontaan zelf melden voor de lijst, is dus niet voldoende. Het belangrijkste advies is om vrouwen actief te vragen of zij zich kandidaat willen stellen. Omdat ze er anders misschien domweg niet eens over nadenken. Misschien is daar overtuigingskracht voor nodig: waarom zou jij dat niet kunnen? Een goede voorbereiding helpt ook, zodat vrouwen zich zekerder voelen als ze de stap wagen. Met een bijvoorbeeld een cursus, mentoring en een netwerk van ambitieuze vrouwen die elkaar kunnen steunen met raad en daad. Een mooie taak voor politieke partijen en griffies, juist op dit moment.  Het zou toch zonde zijn als na de zomer blijkt dat er helaas weer zo weinig vrouwen op de lijsten staan! Daar heeft Aletta Jacobs toch niet voor gestreden…

De beste lokale bestuurder van 2016 is… een man

(blog voor topvrouwennaardetop.nl)

chess-1483735_1280Sinds 2009 wordt jaarlijks de beste lokale bestuurder van het jaar gekozen. Een mooi initiatief dat laat zien hoe veel energie, deskundigheid en liefde mensen steken in het besturen van een gemeente, provincie of zelfs een waterschap. Dat mag ook wel eens aandacht krijgen natuurlijk! Helaas blijven de vrouwen die dit mooie werk doen, ook dit jaar onderbelicht.

Grote mensen
“Eindelijk een vrouw. Ik sta hier zo eenzaam!”, riep de gespreksleider (v) uit toen ze een vrouw voor de microfoon kreeg. De verkiezing van de beste lokale bestuurder is een mooi feest, maar haar opmerking was tekenend. Sinds 2009 is de winnaar een man. Ook dit jaar was geen uitzondering: de beste bestuurder van 2016 bleek Commissaris van de Koning Wim van de Donk. Bij de 10 genomineerden was helaas maar één vrouw: wethouder Marianne Smitsmans uit Roermond. 10%, da’s wel heel erg weinig… De beste jonge bestuurder van het jaar en de beste bestuurder van een kleine gemeente waren wel vrouwen: de wethouders Lot van Hooijdonk en Ilse Saris. Van Hooijdonk grapte dat ze vorig jaar nog in de ‘grotemensencategorie’ was genomineerd, dus of dit zo’n promotie was…? En in die ‘grotemensencategorie’ stond de allerjongste genomineerde: Paul Smeulders.

Longlist representatief?
De organisatie laat weten dat op de longlist van 50 genomineerden wel relatief meer vrouwen staan: 22%. “Daarmee vormt het aantal vrouwen in de top 50 een goede afspiegeling van het totale aantal vrouwen die als lokale bestuurder actief zijn.” Op zich mooi. Helaas is de top 50 (nog) niet bekend gemaakt, en zijn dus de meeste genomineerde vrouwen achter de schermen gebleven. Een representatief aantal is mooi, maar geen doel op zich. Voor bijvoorbeeld burgemeesters is het niet erg dat er relatief veel genomineerd werden: “In de top 50 stonden 27 wethouders en twaalf burgemeesters.” Terwijl er toch echt wel meer dan twee keer zo veel wethouders dan burgemeesters zijn.

22% Dat kan beter!
Het wordt hoog tijd dat we iets aan die 22% doen. Dat is natuurlijk een belachelijk laag percentage. Zou het niet mooi zijn als dit jaar, het jaar waarin het vrouwenkiesrecht een eeuw bestaat, veel vrouwen geïnspireerd raken om zich te melden voor een bestuursfunctie? Als in 2018 minstens de helft van de kandidaten voor wethoudersfuncties vrouw is? En dan na de verkiezingen flink meer benoemingen? Als meer vrouwen burgemeester, commissaris van de koning of waterschapsbestuurder worden?

Op naar meer genomineerde vrouwen
De organisatie van een verkiezing als Beste Lokale Bestuurder kan daarbij best een handje helpen. Door vrouwen in het ambt zichtbaar te maken. Al was het maar door de hele top 50 te tonen, waar in ieder geval relatief meer vrouwen in stonden. Maar met een beetje creativiteit moet de diversiteit onder de genomineerden toch te stimuleren zijn!